Một người mẹ rất giỏi, rất bận – và câu hỏi khiến tôi phải nhìn lại cách nuôi dạy con

– kyanhchiase.com –

Khi những người bạn thành đạt khiến tôi nhìn lại cách mình – và rất nhiều gia đình – đang giáo dục con cái

Tôi có một người bạn tên là Tạ Kỳ Anh. Một người rất trẻ, sinh năm 1996, nhưng đã sớm mang trên mình nhiều vai trò: doanh nhân, nhà đào tạo và là một người mẹ. Xuất thân từ Sóc Trăng, ra Hà Nội học tập, tốt nghiệp thủ khoa và bước vào kinh doanh từ rất sớm, Kỳ Anh tự tay xây dựng FFE Group – nơi đào tạo bán hàng, marketing và tư duy kinh doanh cho hàng chục nghìn người trên khắp cả nước. Nhìn từ bên ngoài, đó là hình mẫu thành công mà rất nhiều người ngưỡng mộ: quyết liệt, kỷ luật, nghiêm túc với tiền bạc, với sự nghiệp và với con đường dài hạn mà mình đã chọn.

Nhưng điều khiến tôi nhớ về Kỳ Anh không phải là những hội trường đông kín hay những con số tăng trưởng ấn tượng. Mà là một câu nói rất đời, trong một cuộc trò chuyện rất riêng: “Có lúc em kiếm được tiền rồi, nhưng về nhà thì… không còn thời gian cho gia đình.” Câu nói ấy khiến tôi im lặng, không phải vì nó mới, mà vì tôi đã nghe nó quá nhiều lần từ rất nhiều người bạn thành đạt khác.

Một bối cảnh quen thuộc của những người làm chủ

Chúng ta – những người làm kinh doanh, làm quản lý, làm chủ – thường rất giỏi chịu trách nhiệm. Giỏi gồng, giỏi cố, giỏi hy sinh. Chúng ta muốn cho con một tương lai tốt hơn mình. Nhưng trong lúc mải mê xây dựng tương lai ấy, rất ít khi chúng ta dừng lại để tự hỏi một câu tưởng chừng đơn giản mà lại vô cùng quan trọng: chúng ta bận rộn đến mức nào, và con chúng ta sẽ lớn lên ra sao trong nhịp sống đó?

Con không học từ lời dạy, con học từ cách cha mẹ sống

Trong triết lý giáo dục HighScope – nền tảng mà trường Việt Anh theo đuổi – có một nguyên lý rất rõ ràng: trẻ em được giáo dục mạnh mẽ nhất bởi môi trường sống và những người quan trọng nhất xung quanh mình. Không phải bài học đạo đức, không phải khóa học kỹ năng, mà là cách cha mẹ ăn cơm, cách nói chuyện với nhau, cách ưu tiên thời gian và cách đối diện với áp lực mỗi ngày.

Khi một đứa trẻ lớn lên trong gia đình mà cha mẹ luôn bận rộn, luôn căng thẳng, luôn mang công việc về nhà, con sẽ học được điều gì? Rằng thành công đồng nghĩa với mệt mỏi, rằng tiền bạc quan trọng hơn sự hiện diện, rằng gia đình là thứ có thể xếp sau. Đó không phải là điều Kỳ Anh mong muốn con mình học được, nhưng cô cũng không chọn từ bỏ sự nghiệp – thứ mà cô đã dành rất nhiều năm để xây dựng.

Không hy sinh sự nghiệp, mà tối ưu lại cuộc sống

Điều tôi trân trọng ở Kỳ Anh là cô không chọn hy sinh một cách cực đoan. Cô chọn tối ưu lại cuộc sống của mình. Không bằng những triết lý lớn lao hay lời khuyên sáo rỗng, mà bắt đầu từ một điều rất nhỏ: bữa ăn gia đình. Với Kỳ Anh, bữa ăn không chỉ là dinh dưỡng, mà là một khoảng thời gian được “đóng khung”, nơi cả gia đình buộc phải hiện diện trọn vẹn sau một ngày dài. Không điện thoại, không công việc, không họp hành.

Nghe thì đơn giản, nhưng với một người rất bận, đó là một quyết định đòi hỏi kỷ luật và sự ưu tiên rõ ràng. Và chính những lựa chọn nhỏ như vậy mới là thứ âm thầm định hình môi trường sống của một đứa trẻ.

Môi trường không tự nhiên mà có, nó được thiết kế

Ở trường Việt Anh, chúng tôi gọi đó là tạo môi trường có chủ đích. Trong lớp học, chúng tôi không chờ trẻ “tự nhiên” biết chia sẻ, biết hợp tác hay biết chịu trách nhiệm. Chúng tôi thiết kế không gian, hoạt động và nhịp sinh hoạt để trẻ buộc phải tương tác, lựa chọn và chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.

Trong gia đình cũng vậy. Nếu cha mẹ không chủ động thiết kế nhịp sống, thì guồng quay công việc sẽ thiết kế hộ. Và phần lớn thời gian, nó sẽ được thiết kế theo cách rất bất lợi cho con trẻ.

Kỳ vọng của cha mẹ nằm trong nhịp sống hằng ngày

Tôi thường hỏi phụ huynh rằng họ kỳ vọng con mình sẽ trở thành người như thế nào. Câu trả lời lúc nào cũng rất đẹp: tự tin, tự lập, hạnh phúc, biết yêu thương. Nhưng khi tôi hỏi tiếp nhịp sống hiện tại của gia đình đang dạy con điều gì, rất nhiều người im lặng. Bởi kỳ vọng của cha mẹ không nằm ở lời nói, mà nằm ở lịch sinh hoạt mỗi ngày, ở những bữa cơm có thật sự đủ đầy sự hiện diện, và ở việc cha mẹ có thật sự ở đó hay chỉ “có mặt cho đủ”.

Sự nhất quán tạo nên niềm tin

Điều tạo nên sự tin cậy ở Tạ Kỳ Anh không phải là hình ảnh một người mẹ hoàn hảo, mà là sự nhất quán giữa điều cô tin và cách cô sống. Cô không nói về một lối sống lý tưởng xa vời, mà chia sẻ cách một người rất bận có thể sống tốt hơn ngay trong chính hoàn cảnh của mình. Đó cũng là tinh thần giáo dục mà trường Việt Anh theo đuổi: không dạy trẻ trở thành những đứa trẻ hoàn hảo, mà dạy trẻ biết lựa chọn, biết cân bằng và biết sống tử tế trong một thế giới thật – nơi cha mẹ cũng rất bận rộn.

Không cần làm cha mẹ toàn thời gian, chỉ cần hiện diện trọn vẹn

Không ai yêu cầu bạn phải dành toàn bộ thời gian cho con. Nhưng con bạn cần bạn là cha mẹ hiện diện, dù chỉ trong những khoảng thời gian ngắn nhưng trọn vẹn. Nếu bạn đang đọc đến đây và thấy thấp thoáng hình ảnh của chính mình trong câu chuyện của Kỳ Anh, có lẽ đây là lúc bạn nên dừng lại và tự hỏi: trong sự bận rộn hiện tại, con bạn đang lớn lên như thế nào?

Ở trường Việt Anh, chúng tôi luôn tin rằng giáo dục tốt không bắt đầu từ bảng đen, mà bắt đầu từ gia đình. Nhà trường chỉ có thể đồng hành, không thể thay thế. Nếu bạn mong muốn con mình lớn lên tự tin, tự lập, biết yêu thương và có trách nhiệm, hãy bắt đầu bằng việc thiết kế lại môi trường sống – giống như cách bạn từng thiết kế doanh nghiệp của mình.

Bởi sau tất cả, câu hỏi lớn nhất không phải là bạn kiếm được bao nhiêu tiền, mà là trong sự bận rộn ấy, con bạn đang lớn lên thành một con người như thế nào.