Họ cười khi tôi cho con đi học sớm… cho đến khi họ thấy con tôi thích thú với việc đến trường

Vì sao nhiều phụ huynh lo lắng khi cho con đi học mầm non sớm từ 1 tuổi?

Tôi có hai đứa con trai song sinh.

Ngày tôi quyết định cho hai con đi học mầm non từ khi mới 1 tuổi, cả hai vừa tròn… một tuổi.

Và đúng như anh chị có thể đoán, phản ứng đầu tiên tôi nhận được không phải là lời chúc mừng.

“Điên à?”
“Con còn bé thế đi học làm gì?”
“Thiếu gì người trông mà phải gửi sớm vậy?”
“Con không yêu chúng nó à?” – mẹ tôi nói

Ông bà, họ hàng, bạn bè – gần như không sót một ai – đều phản đối. Có người nói thẳng, có người nói vòng. Nhưng tựu trung lại chỉ một nỗi lo rất quen thuộc:
“Sợ con khổ.”

Tôi hiểu chứ. Hiểu rất rõ.
Vì nếu đặt mình vào vị trí của họ, nhìn hai đứa trẻ còn lẫm chẫm, nói chưa sõi, ăn còn rơi vãi… thì ý nghĩ “để ở nhà cho an toàn” nghe hợp lý hơn rất nhiều.

Con đi học mầm non sớm học qua trải nghiệm, không phải học chữ

Nhưng có một điều mà tôi biết, còn nhiều người thì không.

Trẻ em sẵn sàng học tập sớm hơn rất nhiều so với những gì người lớn chúng ta tưởng, đặc biệt là học thông qua trải nghiệm và tương tác xã hội, chứ không phải học chữ.

Không phải sẵn sàng học chữ.
Không phải sẵn sàng ngồi bàn ngay ngắn.
Mà là sẵn sàng học cách sống trong thế giới này.

Ngay từ năm đầu đời, não bộ của trẻ đã hoạt động hết công suất. Trẻ quan sát, bắt chước, kết nối, thử – sai – rồi thử lại. Nếu anh chị từng thấy một đứa trẻ cả chục lần loạng choạng đứng dậy chỉ để đi được hai bước, thì anh chị sẽ hiểu: học tập chưa bao giờ là vấn đề của tuổi tác. Chỉ là chúng ta có tạo điều kiện cho nó xảy ra hay không.

Tôi quyết định cho con đi học mầm non sớm nhưng theo cách có chuẩn bị, chứ không phải gửi con rồi phó mặc.
Chúng đã sẵn sàng.

Sẵn sàng khám phá.
Sẵn sàng tương tác.
Sẵn sàng tách khỏi vòng tay cha mẹ trong những khoảng thời gian ngắn, nếu được dẫn dắt đúng cách.

Khi cho con đi học mầm non sớm đúng cách, điều gì xảy ra?

Dĩ nhiên, tôi không ném con mình vào một nơi xa lạ rồi cầu may.

Để bắt đầu, tôi nhận được sự hướng dẫn rất kỹ lưỡng từ giáo viên, và nghiêm túc chuẩn bị từng thứ một. Tôi nhận được một bộ tài liệu mà lúc đó tôi đọc rất chậm, rất kỹ – cái mà sau này nhiều phụ huynh quen gọi là “Preschool welcome pack”.

Trong đó không có những lời hứa hoa mỹ.
Chỉ có những hướng dẫn rất đời.

Chuẩn bị tâm lý cho con ra sao trước ngày đi học.
Nói chuyện với con thế nào để con không sợ trường.
Mang theo thứ gì từ nhà để con cảm thấy an toàn.
Chào tạm biệt con thế nào để con không có cảm giác bị bỏ rơi.

Nghe thì đơn giản. Nhưng nếu anh chị đã từng đưa con đi học những ngày đầu, anh chị sẽ hiểu những khó khăn của ngày đầu tiên. Chỉ cần làm sai một chi tiết nhỏ, mọi thứ có thể rẽ sang hướng khác ngay.

Chúng tôi làm đúng từng bước.

• Không hù dọa.
• Không lén đi khi con không để ý.
• Không kéo dài giây phút chia tay trong nước mắt.

Và điều thú vị là… mọi thứ diễn ra nhẹ nhàng hơn tất cả những gì tôi từng lo.

Hai đứa con trai của tôi hòa nhập rất nhanh. Nhanh đến mức chính tôi cũng bất ngờ.

Và mọi thứ không như tôi tưởng, buổi sáng không phải “cuộc chiến”. Không có cảnh bám chân bố. Không có ánh mắt hoang mang đẫm nước, mà là những phản ứng rất khác:

Sáng dậy là biết sắp đi học, đánh răng xong là vớ lấy balo.
Đến cổng trường là nhìn quanh tìm cô, đập tay chào bố.
Có hôm còn giục: “Bố đi nhanh lên.”

Nhưng điều khiến mọi người xung quanh thật sự kinh ngạc không phải là việc các con không khóc.

Mà là những gì diễn ra… sau giờ học.

Hai đứa trẻ về nhà có gì đó khác hẳn.
Không phải kiểu “người lớn hơn” theo nghĩa hình thức.
Mà là sự chững chạc rất khó gọi tên.

Chúng biết chờ đến lượt.
Biết quan sát phản ứng của người khác.
Biết thể hiện nhu cầu rõ ràng hơn, ít ăn vạ hơn.
Và đặc biệt, ánh mắt của chúng rất sáng – cái sáng của một đứa trẻ đang tò mò với thế giới, chứ không phải đang phòng vệ với nó.

Ông bà nội là những người thay đổi quan điểm nhanh nhất.

Từ phản đối, sang im lặng.
Từ im lặng, sang quan sát.
Rồi có hôm, bà nội quay sang tôi nói một câu mà tôi nhớ mãi:
“Ừ… hình như tụi nhỏ đi học vậy lại hay.”

Lúc đó tôi không nói gì. Tôi chỉ cười.

Vì tôi biết, không phải con tôi “giỏi sớm”.
Mà là chúng được đặt vào một môi trường phù hợp với nhịp phát triển tự nhiên của mình.

Có một sự nhầm lẫn rất phổ biến mà tôi gặp suốt nhiều năm làm giáo dục:
Người lớn hay hỏi “Con còn nhỏ thế này, thì học được gì?”

Nhưng câu hỏi đúng phải là:
“Nếu không cho con ra ngoài thế giới, thì con học bằng cách nào?”

Học không chỉ là tiếp thu kiến thức.
Học là sống trong mối quan hệ.
Là va chạm.
Là điều chỉnh cảm xúc.
Là hiểu mình – hiểu người.

Và những điều đó, không đợi đến 3 tuổi hay 5 tuổi mới bắt đầu.

Nếu anh chị đang phân vân có nên cho trẻ đi học mầm non sớm hay không, hãy quan sát sự sẵn sàng của con, thay vì chỉ nhìn vào độ tuổi.

Nhưng tôi khuyên anh chị hãy thử làm một việc này:

Đừng hỏi “con đã đủ tuổi chưa?” trẻ em phát triển không cùng tốc độ với độ tuổi
Hãy quan sát xem:

• Con có tò mò với người khác không?
• Con có thích khám phá không gian mới không?
• Con có thể tách khỏi ba mẹ trong những khoảng thời gian ngắn không?

Nếu câu trả lời là có, thì có thể con anh chị đã sẵn sàng hơn anh chị nghĩ.

Và khi đi xem trường mầm non, đừng chỉ hỏi chương trình học.
Hãy hỏi:
“Nhà trường hỗ trợ phụ huynh và trẻ trong giai đoạn đầu như thế nào?”

Cách một ngôi trường đón một đứa trẻ trong những ngày đầu tiên…
nói rất nhiều về triết lý giáo dục của họ.

Nguyễn Mạnh Dương